الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

301

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

كرده‌اند . آنها گفته‌اند : خداوند به مدت سه سال جبرئيل را محافظ پيغمبرش قرار داده بود كه در اين مدت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله صدايش را مىشنيد ، امّا خودش را نمىديد و پىدرپى چيزهايى را به وى مىآموخت ؛ ولى قرآن را نازل نمىكرد . در اين مدّت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مبعوث نشده بود ، امّا به پيغمبرى بشارت داده شده بود . » ( 1 ) و منظور شعبى از آنچه كه روايت كرده ، همان مطالبى است كه ابن سعد در طبقات الكبرى به نقل از واقدى آورده است و در آنجا مىگويد : به مدّت سه سال اسرافيل همدم و مراقب رسول الله صلّى اللّه عليه و آله شده بود به طورى كه رسول الله صدايش را مىشنيد ، اما او را نمىديد و سپس جبرئيل مسئول اين كار شد . « 1 » ( 2 ) منظور از آنچه كه داود از عامر شعبى نقل كرده ، همان چيزى است كه طبرى از او نقل كرده و گفته است : او در چهل سالگى به مقام نبوّت رسيد و سه سال بعد از آن اسرافيل همدم و مراقب وى بود و چيزهايى را به او آموخت و در اين زمان قرآن بر او نازل نمىشد و پس از آن كه اين سه سال گذشت ، جبرئيل مسئول انزال وحى شد و قرآن به مدت ده سال در مكه و ده سال در مدينه بر زبانش جارى شد . « 2 » ( 3 ) طبرى بعد از اين مىگويد : شايد كسانى كه مىگويند او بعد از وحى ، ده سال در مكه اقامت داشته است ، اقامتش را از هنگامى كه جبرئيل از سوى خداوند عز و جل وحى نازل كرد ، و نبى اكرم به اظهار دعوت خويش به صورت آشكار پرداخت ، به حساب آورده‌اند و كسانى كه مىگويند ، وى به مدّت سيزده سال در مكه اقامت داشته است ، آن را از همان ابتدايى كه به نبوت رسيد و اسرافيل مسئول و همدم وى بوده است حساب كرده‌اند و در اين سه سال مأمور به اظهار دعوت خويش نشده بود . « 3 » در اين مدت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله صدا را مىشنيد ، اما چيزى نمىديد . سپس به مدت ده سال جبرئيل همدم رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله شد و در اين مدت به وى وحى مىكرد . او ده سال در مكه بود و سپس ده سال به مدينه رفت . « 4 »

--> ( 1 ) . طبقات ابن سعد ، ج 1 ، ص 191 و تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 386 . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 387 . ( 3 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 378 و طبقات ابن سعد ، ج 1 ، ص 127 و بدايه و نهايهء ابن كثير ، ج 3 ، ص 4 و تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 23 كه آن را به صورت مرسل نقل كرده است و حاكم در المستدرك ، ج 2 ، ص 61 نقل كرده است كه قرآن در 43 سالگى بر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نازل شد . ( 4 ) . الاختصاص ، ص 130 و بر انتساب كتاب اختصاص به شيخ مفيد تأكيدى نداريم .